‘ทา โมโก’ ตามรอยวัฒนธรรมโพลิเซียนผ่านศิลปะความงามของชนเผ่าเมารี

คงจะปฏิเสธไม่ได้เลยว่า ลวดลายรอยสักที่ปรากฏบนใบหน้าของสตรีคนหนึ่งผ่านทางหน้าจอสมาร์ทโฟน แน่นอนว่าหลายคนคงจะตื่นตะลึงไม่น้อยกับรอยสัก‘ทา โมโก’ ที่นาไนอา มาฮูตา รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของนิวซีแลนด์ได้สักไว้บริเวณคางของเธอ เราจะพาทุกคนมารู้จักกับเธอคนนี้นาไนอา มาฮูตา

‘นาไนอา มาฮูตา’ เป็นสตรีคนสำคัญคนแรกที่มีบทบาททางการเมืองของประเทศนิวซีแลนด์ ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงต่างประเทศของนิวซีแลนด์และ มาฮูตา เธอยังเป็นสมาชิกคนสำคัญของชนเผ่าเมารี ชนเผ่าที่มีประวัติเรื่องราวความเป็นมาอันยาวนานมากกว่า 1,000 ปี เลยทีเดียว

ชนเผ่าเมารี หรือเรียกเผ่าของตนเองว่า เอาเตอารัว ซึ่งมีความหมายว่า ดินแดนแห่งเมฆขาวยาวเหยียด ชนเผ่าเมารีเป็นชนเผ่าที่มีเชื้อสายของโพลินิเซีย ซึ่งเป็นชนเผ่าพื้นเมืองดั้งเดิมที่อาศัยอยู่บนหมู่เกาะนิวซีแลนด์ เมื่อราว ๆ ค.ศ. 800 บรรพบุรุษของชนเผ่าเมารีเดินทางมาถึงเกาะเหนือและเกาะใต้ของนิวซีแลนด์ โดยนับเป็นดินแดนสุดท้ายที่ชาวโพลีนิเซียเข้าค้นพบและครอบครองดินแดนที่กว้างที่สุดที่พวกเขาเคยครอบครองอีกด้วย[ns1]

ชาวเมารียังนิยมสักตามคอ แขน ขา และลำตัว ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความชอบส่วนบุคคล และเป็นการประกาศแก่ผู้พบเห็นว่า ‘ฉันคือชาวเมารี’ ให้ทั่วโลกได้ประจักษ์อีกด้วย

ในอดีตชนเผ่าเมารีใช้เข็มสักที่เรียกว่า ‘อูฮิ’ ในบางครั้งก็ใช้กระดูกของนกอัลบาทรอส กับสีหมึกที่ทำมาจากต้นสนเปลือกขาวไหม้ ผสมให้เข้ากันด้วยยางของต้น ‘เคารี’ หรือเขม่าจากการเผาต้น ‘โคโรมิโก’ และตอกให้หมึกนั้นฝังลงไปบนผิวด้วยอุปกรณ์ที่ชื่อ ‘ทา’ โดยขณะที่กำลังสักก็จะมีการขับขานบทเพลง นับได้ว่าเป็นพิธีกรรมที่แฝงด้วยความขลัง อีกนัยหนึ่งก็เป็นการกล่อมให้ผู้สักและผู้ถูกสักจิตใจสงบลงได้มากเลยทีเดียว

ตามตำนานเล่าขานว่า ลวดลายรอยสัก ทา โมโก นั้นเกิดจาก มาตาโอโรอา ชายหนุ่มผู้เป็นมนุษย์ตกหลุมรักกับ นีวาเรกา เจ้าหญิงแห่งใต้พิภพ ซึ่งแอบหลบมาหาความรื่นรมย์บนพื้นโลก เมื่อพวกเขาทั้งสองคนได้แต่งงานกันและอาศัยอยู่ร่วมกันบนโลกมนุษย์ ซึ่งเจ้าหญิงนีวาเรกา มีรอยสัก ทา โมโก อยู่บนใบหน้า มาตาโอโรอา จึงได้วาดลวดลายอันสวยงามลงบนใบหน้าของเขาด้วย ต่อมามาตาโอโรอาได้ทำผิดต่อนีวาเรกา เธอจึงได้ตัดสินใจกลับไปหาพ่อ มาตาโอโรอาจึงได้ตามหานีวาเรกา ทว่าเมื่อพบนีวาเรกายังใต้พิภพ รอยที่เขาวาดไว้ก็ได้หายไปกับเหงื่อไคล ทำให้ประชาชนในใต้พิภพหัวเราะเยาะเขา

จากนั้นมาตาโอโรอาจึงได้ขอให้ผู้เป็นพ่อตาสอนเกี่ยวกับศิลปะของทา โมโก และการกระทำของมาตาโอโรอาได้สร้างความประทับใจให้กับเจ้าหญิงนีวาเรกา ด้วยเหตุนี้เธอจึงให้อภัยเขาและกลับไปใช้ชีวิตร่วมกันผืนโลกในที่สุด สำหรับชาวเมารีจะสักรอยสัก ทา โมโก ไว้ในช่วงเปลี่ยนผ่านที่สำคัญของชีวิต การสักนั้นยังบ่งบอกถึง ตระกูล สถานะทางสังคม ความรู้ความสามารถ หรือแม้กระทั่งเรื่องราวที่อยากบอกเล่า ทั้งชาวเมารียังเชื่ออีกว่ารอยสักนั้นช่วยให้ใบหน้าดูดุดัน เป็นการข่มขวัญข่มขู่ศัตรูในยามสู้รบ และบางครั้งยังเสริมให้มีเสน่ห์ดึงดูดต่อเพศตรงข้ามได้อีกด้วย หากเป็นบุรุษจะสักทั่วใบหน้า และหากเป็นสตรีจะสักบริเวณบนคางและริมฝีปาก

เสน่ห์ของการสักของทา โมโก นั้นคือลวดลายที่มีเอกลักษณ์และความหมายเฉพาะตัว ลายเส้นจะเน้นความโค้งมนและความแหลมละม้ายคล้ายกับคลื่นทะเล ทั้งชนเผ่าเมารียังเชื่อว่า ทา โมโก แต่ละลวดลายมีความหมายแตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็น โครุ หมายถึง ชีวิตใหม่ การเติบโต การเกิดใหม่ การเชื่อมเป็นส่วนหนึ่งกับโลก หรือ เฮอิ มาทาอุ โชคลาภ การเดินทางปลอดภัย ความแข็งแกร่ง ความสำเร็จ และโมอานา น้ำ การประสานเข้ากับพลังแห่งธรรมชาติ รวมถึง มังโกปาเร ความอุดมสมบูรณ์ ความแข็งแกร่ง ความมุ่งมั่นอีกด้วย

ในการสักลวดลาย ทา โมโก ที่เป็นรอยสักของวัฒนธรรมโพลิเชียนซึ่งนิยมสักกันในชนเผ่าชาวเมารีครั้งสมัยโบราณนั้น ยังได้รับความนิยมจวบจนถึงปัจจุบัน ดังที่เราเห็นบนใบหน้าของรัฐมนตรีหญิงคนนี้เมื่อครั้งที่เธอคนนี้ได้ดำรงตำแหน่งในยุคสมัยของนายกรัฐมนตรี ‘จาซินดา อาร์เดิร์น’ (Jacinda Ardern) แห่งประเทศนิวซีแลนด์

---

แหล่งข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์

เอ็กโซติกควิโซติก. (2565). ‘TĀ MOKO’ – รอยสักแห่งความภาคภูมิใจ ศักดิ์ศรี และความงาม บน ผิวหนังของชาวเมารี ที่กำลังจะจางหายไป. สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2565, จาก https://exoticquixotic.com/culture/ta-moko-tattoo

CCSC.// (2565).// เมารี คืออะไร??? เกร็ดความรู้ New Zealand.// สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2565,/จาก/ https://www.ccsc.co.th/%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%94/%E0%B9%80%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%B5_Und_%E0%B8%84%E0%B8%B7%E0%B8%AD%E0%B8%AD%E0%B8%B0%E0%B9%84%E0%B8%A3_Que__Que__Que__Und_%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B9%87%E0%B8%94%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B9%89_Und_New_Und_Zealand

Leelawadee Holiday. (2565). ชาวเมารี แห่งประเทศนิวซีแลนด์. สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2565, จาก https://www.leelawadee.holiday/articledetail.asp?id=6768

Khaosod Online. (2565). รู้จักหญิงชนเผ่าเมารี รัฐบาลนิวซีแลนด์เปิดตัว เป็นรมว.ต่างประเทศ. สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2565, จาก https://www.khaosod.co.th/lifestyle/news_5243702

Sarakadee Lite. (2565). โมโก รอยสักประวัติศาสตร์ของชนเผาเมารี ที่ปรากฏบนเวทีการเมืองโลก. สืบค้นเมื่อ 9 กันยายน 2565, จาก https://www.sarakadeelite.com/arts_and_culture/moko-maori-tattoo